Numer NIE: czym jest, czym nie jest i jak go zdobyć

NIE to najnudniejszy etap hiszpańskiego zakupu i ten, który najczęściej psuje harmonogram. Nie dlatego, że jest trudny, tylko dlatego, że jego długość nie zależy od pana.

Stąd jego miejsce na początku: proszę zacząć, gdy tylko zakup wygląda realnie, a nie gdy znajdzie pan nieruchomość.

Czym jest

Número de Identidad de Extranjero. Numer identyfikacyjny, który Hiszpania nadaje cudzoziemcom. To po nim rozpoznaje pana hiszpańska administracja.

Bez NIE nie może pan:

• kupić nieruchomości na swoje nazwisko i wpisać jej do rejestru,
• zadeklarować i zapłacić podatku od przeniesienia własności,
• złożyć rocznej deklaracji nierezydenta,
• w praktyce otworzyć użytecznego hiszpańskiego konta bankowego,
• przepisać na siebie prądu i wody,
• odziedziczyć bez tego, by każdy spadkobierca najpierw sam o niego wystąpił.

Czym nie jest

Nie jest zezwoleniem na pobyt. NIE nie daje żadnego prawa do mieszkania ani pracy w Hiszpanii. Jako obywatel Polski ma pan to prawo z tytułu swobody przepływu osób w UE. NIE nie ma z tym nic wspólnego.

Nie jest rejestracją. Certificado de registro dla obywateli UE pozostających dłużej niż trzy miesiące oraz empadronamiento w gminie to dwie inne sprawy. Bywają mylone, także przez osoby, które powinny wiedzieć.

Nie jest dowodem rezydencji podatkowej. Ta wynika z tego, gdzie pan faktycznie przebywa, a nie z numeru. Ani z polskiego meldunku.

Trzy drogi

1. W konsulacie Hiszpanii w Polsce

Wniosek składa się osobiście, po umówieniu terminu, w konsulacie właściwym dla miejsca zamieszkania. Zaleta: bez wyjazdu do Hiszpanii. Wada: dostępność terminów wyznacza pana tempo i zmienia się w ciągu roku.

2. W Hiszpanii

Po umówieniu terminu w komisariacie zajmującym się sprawami cudzoziemców (Oficina de Extranjería albo wskazana comisaría). Terminów brakuje w zatłoczonych regionach nadmorskich, i to powód, dla którego niektórzy jadą w podróż wyłącznie po ten numer.

3. Przez pełnomocnika w Hiszpanii

Z pełnomocnictwem wniosek złoży za pana prawnik albo gestor. Dla kupującego z zagranicy to zdecydowanie droga praktyczna, i dlatego pełnomocnictwo i NIE załatwia się zwykle razem.

Pełnomocnictwo można sporządzić u notariusza hiszpańskiego albo u polskiego. Wtedy potrzebne są zwykle apostille i tłumaczenie przysięgłe, a ten łańcuch trwa tygodnie. Kto idzie przez konsulat Hiszpanii albo hiszpańskiego notariusza, ten etap pomija.

Co zwykle trzeba

Dokładne wymagania stosuje się okienko po okienku, więc nie podajemy listy wyczerpującej. Proszę poprosić o nią konsulat albo osobę, którą pan upoważnia. Z reguły chodzi o:

• ważny paszport albo dowód osobisty plus kopię,
• wypełniony formularz wniosku,
• powód wniosku: zakup, spadek, planowana transakcja. Powód musi być wiarygodny — numeru nie wydaje się „na wszelki wypadek”,
• opłatę administracyjną,
• przy wniosku przez pełnomocnika: pełnomocnictwo.

Gdzie to zwykle idzie źle

Każda osoba ma własny NIE. Kupując we dwoje, potrzeba dwóch. Gdy dziedziczy troje dzieci — trzech. Brzmi oczywiście i systematycznie myśli się o tym za późno, zwłaszcza w spadku, gdzie termin biegnie, a spadkobiercy czekają na numery.

Numer nie wygasa, ale dokument może mieć termin ważności. Kto dostał NIE lata temu i kupuje dziś, może zostać poproszony o aktualne zaświadczenie.

Proszę przepisać numer dokładnie. NIE składa się z litery, cyfr i litery kontrolnej. Jeden źle przepisany znak w akcie albo deklaracji daje pracę, której nikt nie chce.

Ile to trwa

Uczciwie: nikt panu tego nie obieca. Samo rozpatrzenie rzadko jest problemem; problemem jest termin. W miesiącach szczytu i w regionach nadmorskich kalendarze konsulatów i okienek się zapełniają, i to ta zmienna rządzi pana harmonogramem.

Stąd jedyna rada, która naprawdę pomaga: proszę zacząć, zanim znajdzie pan nieruchomość. NIE się nie starzeje, przegapiony termin podpisania — tak.

Do czego numer służy potem

Prawie każdy występuje o NIE przy zakupie i uznaje sprawę za zamkniętą. Numer wraca we wszystkim innym, a lista jest dłuższa, niż się wydaje.

Konto w banku. Żaden hiszpański bank nie otworzy rachunku bez niego, a bez rachunku nie działa ani polecenie zapłaty za prąd i wodę, ani opłacanie podatku od nieruchomości.

Prąd, woda i wywóz śmieci. Umowy zawiera się na numer.

IBI i opłaty gminne. Gmina wiąże właściciela z numerem.

Modelo 210, czyli roczne rozliczenie nierezydenta. Bez NIE nie ma czego złożyć.

Samochód. Rejestracja i ubezpieczenie w Hiszpanii tego wymagają.

Sprzedaż. Kiedy któregoś dnia będzie pan sprzedawał, numer wraca, a prawnik kupującego sprawdzi, czy hiszpańskie papiery się zgadzają.

Spadek. Spadkobiercy potrzebują własnych numerów NIE, żeby przejąć majątek w Hiszpanii. To sytuacja, w której numeru najczęściej brakuje wtedy, gdy jest najbardziej potrzebny, i zarazem najtańsza do przygotowania z wyprzedzeniem.

Zaświadczenie, i dlaczego czasem trzeba je wyrabiać ponownie

Dwie rzeczy bywają mylone.

Sam numer jest stały. Nadaje się go raz. Kto miał już NIE, nie dostanie drugiego: trzeba odszukać stary, a urząd i tak go znajdzie.

Zaświadczenie może być terminowe. Wydany dokument bywa w niektórych sytuacjach ważny administracyjnie przez określony czas, a notariusz albo bank może poprosić o świeży. To wtedy nowe zaświadczenie o tym samym numerze, a nie nowy numer.

Praktyczny wniosek: niech oryginał i kopie leżą w chmurze i na papierze. Najczęstszym powodem przechodzenia całej procedury po raz drugi nie jest utrata numeru, tylko utrata dokumentu.

Najczęstsze pytania

Czym jest numer NIE?

Número de Identidad de Extranjero, numer identyfikacyjny nadawany cudzoziemcom przez Hiszpanię. Potrzebny do zakupu, do deklaracji i zapłaty podatków, do wpisu własności i w praktyce do otwarcia hiszpańskiego konta.

Czy NIE daje prawo pobytu w Hiszpanii?

Nie. NIE to numer, nie zezwolenie, i sam w sobie nie daje żadnego prawa. Jako obywatel Polski ma pan prawo pobytu w Hiszpanii z tytułu swobody przepływu osób w UE. Niezależnie od NIE.

Czy mogę wystąpić o NIE bez wyjazdu do Hiszpanii?

Tak, na dwa sposoby: w konsulacie Hiszpanii właściwym dla miejsca zamieszkania albo przez pełnomocnika w Hiszpanii. Ta druga droga jest zwykle praktyczniejsza dla kupującego z zagranicy, dlatego pełnomocnictwo i NIE załatwia się razem.

Czy oboje z małżonkiem potrzebujemy NIE?

Tak, jeśli oboje mają być właścicielami. Każda osoba ma własny numer. Przy zakupie wspólnym dwa wnioski, a w spadku po jednym na spadkobiercę.

Ile trwa uzyskanie NIE?

Samo rozpatrzenie rzadko jest wąskim gardłem; jest nim dostępność terminów, zmienna zależnie od konsulatu, okienka i pory roku. Skoro to od pana nie zależy, proszę zacząć, gdy tylko zakup wygląda realnie.

Czy NIE wygasa?

Sam numer nie, ale dokument, którym się go wykazuje, może mieć termin ważności. Kto dostał NIE lata temu, powinien odszukać zaświadczenie zawczasu. Notariusz albo bank mogą poprosić o aktualne.

Jaka jest różnica między NIE, residencią a empadronamiento?

NIE to numer identyfikacyjny. Certificado de registro to rejestracja obywateli UE pozostających dłużej niż trzy miesiące. Empadronamiento to zapisanie się w gminie zamieszkania. Trzy różne rzeczy w trzech różnych okienkach.

Czy potrzebuję NIE, jeśli tylko dziedziczę?

Tak. Każdy spadkobierca potrzebuje własnego, żeby zadeklarować podatek od spadków i przepisać własność. Ponieważ hiszpański termin biegnie, gdy jeszcze czekają państwo na dokumenty, to jeden z pierwszych kroków.

Do czego służy NIE po zakupie?

Do konta bankowego, umów na prąd, wodę i wywóz śmieci, do IBI i opłat gminnych, do rocznego Modelo 210, do rejestracji i ubezpieczenia samochodu, a któregoś dnia do sprzedaży. Większość osób występuje o numer przy zakupie i spotyka go potem wszędzie.

Zgubiłem zaświadczenie o NIE, co teraz?

Nie należy występować o nowy numer, bo wniosek zostanie odrzucony. Trzeba poprosić o nowe zaświadczenie o numerze, który już się ma. Najczęstszym powodem powtarzania procedury jest utrata dokumentu, a nie numeru.

Czy spadkobiercy potrzebują własnego NIE?

Tak, każdy z nich, żeby przejąć majątek położony w Hiszpanii. To sytuacja, w której numeru najczęściej brakuje wtedy, gdy jest najbardziej potrzebny. Załatwienie go za życia właściciela kosztuje niewiele i oszczędza spadkobiercom tygodni.