Zorgverzekering in Spanje: welke route bij welke situatie hoort

Dit is de post die begrotingen voor Spanje het vaakst omgooit, en de enige uit de hele verhuizing waarbij een verkeerde volgorde u onverzekerd kan achterlaten.

De regel die alles bepaalt is deze: uw Nederlandse zorgverzekering hangt aan uw verzekeringsplicht, en die hangt aan wonen en werken. Niet aan uw nationaliteit en niet aan uw wens. Verhuist u definitief, dan eindigt de Nederlandse polis in veel gevallen. Wat dan volgt, hangt af van waar uw inkomen vandaan komt.

De vier situaties

1. U overwintert en blijft in Nederland ingeschreven

Er verandert in de regel niets. Uw Nederlandse zorgverzekering loopt door, en in Spanje gebruikt u de Europese verzekeringskaart (EHIC) voor medisch noodzakelijke zorg tijdens tijdelijk verblijf.

Wat de EHIC niet is: een volledige dekking. Planbare behandelingen, tandheelkunde, repatriëring en veel particuliere zorg vallen erbuiten. Een aanvullende reis- of particuliere dekking voor de winter is daarom gebruikelijk, en let erop dat veel reisverzekeringen een maximale aaneengesloten verblijfsduur kennen die korter is dan een winter.

2. U verhuist en ontvangt AOW, pensioen of een uitkering uit Nederland

Dit is de route die de meeste Nederlandse gepensioneerden in Spanje volgen.

U wordt verdragsgerechtigde: Nederland blijft verantwoordelijk voor uw zorgkosten, u ontvangt een S1-formulier waarmee u zich bij het Spaanse stelsel inschrijft, en u krijgt zorg zoals een Spaanse verzekerde. In plaats van een Nederlandse zorgpremie betaalt u een verdragsbijdrage, die door het CAK wordt geïnd.

Twee praktische punten:

• Uw Nederlandse zorgverzekering eindigt in deze route; u kunt niet allebei hebben. Zeg haar niet zelf op voordat de verdragsroute rond is. De volgorde loopt via de instanties.
• Voor gezinsleden zonder eigen uitkering kan de dekking meelopen, onder voorwaarden. Vraag dat expliciet na in plaats van het aan te nemen.

3. U verhuist en gaat in Spanje werken

Werkt u in Spanje en betaalt u daar sociale premies, dan bent u via het Spaanse stelsel verzekerd, net als een Spaanse werknemer of zelfstandige. De Nederlandse verzekering eindigt.

4. U verhuist zonder Nederlands inkomen en zonder Spaans werk

De situatie van wie vroeg gestopt is of van vermogen leeft. Dan valt u buiten beide publieke routes en heeft u in de regel een particuliere Spaanse polis nodig. Die overigens ook wordt gevraagd als voorwaarde bij de registratie als EU-burger.

Hier zit de kostenpost die begrotingen breekt:

• De premie stijgt fors met de leeftijd.
• Bestaande aandoeningen worden per verzekeraar anders behandeld: uitgesloten, met opslag geaccepteerd, of reden voor afwijzing.
• Er gelden wachttijden voor bepaalde behandelingen.
• Sommige polissen kennen een maximale toetredingsleeftijd.

Vraag een concrete offerte op voor uw eigen leeftijd en voorgeschiedenis voordat u over een woning praat. Een bedrag uit een algemeen artikel over Spanje, ook uit dit artikel, is voor iemand van boven de zestig vrijwel zeker te laag.

De zorg zelf aan de Costa del Sol

Het publieke stelsel wordt algemeen als goed beoordeeld, en de kust heeft daarnaast een dicht net aan particuliere klinieken. Een gevolg van het feit dat hier al decennia internationale bewoners zitten. Nederlandstalige of Engelstalige artsen zijn in Marbella, Fuengirola en Estepona ruim te vinden.

Wat verschilt van Nederland: er is geen poortwachtersmodel zoals de Nederlandse huisarts dat invult. In het particuliere circuit gaat u vaak rechtstreeks naar een specialist, en dat voelt in het begin ongewoon.

De volgorde, samengevat

1. Bepaal in welke van de vier situaties u terechtkomt.
2. Vraag bij het CAK of uw zorgverzekeraar na wat dat voor u betekent — voordat u zich uitschrijft bij de gemeente.
3. Regel de Spaanse kant: S1-inschrijving of een particuliere polis.
4. Pas daarna de Nederlandse kant afsluiten.

Wie stap 4 als eerste doet, staat een periode zonder dekking. Dat is de fout die wij het vaakst horen, en zij is volledig vermijdbaar.

Convenio especial, de vijfde route

In de vier situaties hierboven ontbreekt één mogelijkheid die weinig mensen kennen en die uitkomst biedt wie geen S1 heeft en niet in Spanje werkt.

Het convenio especial is een overeenkomst met de autonome regio waarmee u tegen een maandelijkse premie toegang krijgt tot de publieke zorg. In Andalusië loopt dat via de Junta de Andalucía en de Servicio Andaluz de Salud.

De voorwaarden, kort: u moet gedurende een bepaalde periode ingeschreven zijn in de gemeente (empadronado), geen andere titel op publieke zorg hebben en geen recht op zorg uit een ander land. De premie wordt bestuurlijk vastgesteld en hangt af van de leeftijd.

Wat het niet dekt: de tegemoetkoming in receptgeneesmiddelen. De apotheek blijft erbuiten, en bij een chronische aandoening weegt dat zwaarder dan de premie zelf.

Voor wie is dit relevant: voor wie vóór de pensioengerechtigde leeftijd verhuist zonder Spaans werk, en voor wie een particuliere polis duur of moeilijk verkrijgbaar is vanwege leeftijd of gezondheid. Voorwaarden en premie bevestigt de regio, niet een tussenpersoon.

Wat een particuliere polis meestal uitsluit

Bij het vergelijken loont het niet de premietabel te lezen maar de uitsluitingen. Drie dingen verrassen het vaakst.

Wachttijden. Geplande behandelingen, bevallingen en ingrepen zijn vaak pas na een bepaalde periode gedekt. Wie kort voor een geplande ingreep een polis afsluit, komt bedrogen uit.

Bestaande aandoeningen. De verzekeraar vraagt ernaar en kan ze uitsluiten of de premie verhogen. Verzwijgen is de slechtst denkbare oplossing: het geeft grond om uit te keren te weigeren op het moment dat het er het meest toe doet.

Leeftijdsgrenzen. Sommige maatschappijen nemen boven een bepaalde leeftijd geen nieuwe klanten meer aan, en de premie loopt met de jaren op. Dat pleit ervoor de polis eerder af te sluiten dan wanneer u hem nodig heeft.

En dan nog iets dat formeel geen uitsluiting is maar het in de praktijk wel wordt: het ziekenhuisnetwerk. Een polis is waard wat het ziekenhuis waard is waar hij u heen stuurt. Controleer vóór ondertekening welke ziekenhuizen aan de Costa del Sol in het netwerk zitten.

Veelgestelde vragen

Blijft mijn Nederlandse zorgverzekering geldig in Spanje?

Bij tijdelijk verblijf terwijl u in Nederland ingeschreven blijft, in de regel wel. Met de EHIC voor medisch noodzakelijke zorg ter plaatse. Bij een definitieve verhuizing eindigt de Nederlandse polis meestal, omdat de verzekeringsplicht aan wonen en werken hangt.

Wat is het S1-formulier?

Het formulier waarmee u als verdragsgerechtigde uw recht op zorg vanuit Nederland naar Spanje meeneemt. U schrijft zich ermee in bij het Spaanse stelsel en krijgt zorg als een Spaanse verzekerde; in plaats van een Nederlandse premie betaalt u een verdragsbijdrage aan het CAK.

Wie kan verdragsgerechtigde worden?

In hoofdlijnen: wie in Spanje woont en een uitkering of pensioen uit Nederland ontvangt, zoals AOW. Voor gezinsleden zonder eigen uitkering kan de dekking onder voorwaarden meelopen. Laat uw eigen situatie door het CAK bevestigen in plaats van haar af te leiden uit een artikel.

Wat is de verdragsbijdrage?

De bijdrage die u als verdragsgerechtigde aan het CAK betaalt in plaats van een Nederlandse zorgpremie. Hoogte en berekening staan bij het CAK; wij noemen hier geen bedrag, omdat het jaarlijks wordt vastgesteld.

Dekt mijn EHIC een hele winter in Spanje?

De EHIC dekt medisch noodzakelijke zorg tijdens tijdelijk verblijf, tegen de voorwaarden van het Spaanse stelsel. Zij is geen volledige dekking. Planbare zorg, tandheelkunde en repatriëring vallen erbuiten, en zij is niet bedoeld voor een verplaatst middelpunt van uw leven. Let bovendien op de maximale aaneengesloten verblijfsduur in uw reisverzekering.

Wat kost een particuliere zorgverzekering in Spanje?

Zo sterk afhankelijk van leeftijd en voorgeschiedenis dat elk algemeen bedrag misleidt. De premie stijgt fors met de leeftijd, bestaande aandoeningen worden per verzekeraar verschillend behandeld en er gelden wachttijden. Vraag een concrete offerte op voor uzelf.

Moet ik eerst opzeggen in Nederland of eerst regelen in Spanje?

Eerst regelen in Spanje. Wie zich uitschrijft en opzegt voordat de S1-route of een particuliere polis rond is, staat een periode onverzekerd. De volgorde is de enige echte valkuil in dit hele onderwerp.

Vind ik Nederlandstalige artsen aan de Costa del Sol?

In Marbella, Fuengirola en Estepona ruimschoots, en Engelstalig helemaal. Een gevolg van decennia internationale bewoning. Wat wel wennen is: er is geen poortwachtersmodel zoals de Nederlandse huisarts dat invult, en in het particuliere circuit gaat u vaak rechtstreeks naar een specialist.

Wat is het convenio especial?

Een overeenkomst met de autonome regio waarmee u tegen een maandelijkse premie toegang krijgt tot de publieke zorg, voor wie een bepaalde periode in de gemeente staat ingeschreven en geen andere titel op zorg heeft. In Andalusië loopt dat via de Junta de Andalucía. De tegemoetkoming in receptgeneesmiddelen valt erbuiten.

Voor wie is het convenio especial bedoeld?

Vooral voor wie vóór de pensioengerechtigde leeftijd verhuist, zonder S1 en zonder Spaans werk, en voor wie een particuliere polis duur of moeilijk verkrijgbaar is vanwege leeftijd of gezondheid. Voorwaarden en premie bevestigt de regio.

Wat sluit een Spaanse particuliere polis meestal uit?

Meestal: wachttijden voor geplande behandelingen en bevallingen, bestaande aandoeningen, en nieuwe klanten boven een bepaalde leeftijd. Lees de uitsluitingen, niet de premietabel.

Kan ik een aandoening verzwijgen bij het afsluiten?

Dat is de slechtst denkbare oplossing. Het geeft de verzekeraar grond om uitkering te weigeren op het moment dat u die het hardst nodig heeft. Uitsluiting tegen een open hogere premie of het convenio especial zijn betere routes.